Windykować czy nie windykować, oto jest pytanie…

Niestety zapewne wielu z nas natknęło się na swojej freelancerskiej drodze na zwykłego oszusta i kłamcę. Umowa, które miała zostać podpisana „zaraz po zleceniu, bo teraz zależy nam na czasie”, wcale nie dotarła, a zleceniodawca zapadł się pod ziemię. Wypłacalność klienta skończyła się na zaliczce, do tego stopnia, że najwyraźniej nie ma nawet z czego zapłacić za telefon, który uparcie zgłasza „abonenta niedostępnego”. Próbny projekt, „który na tę chwilę wymaga jeszcze kilku drobnych poprawek”, został po prostu bezczelnie wykorzystany, a o zapłacie możemy zapomnieć. Czy wreszcie problemem są zawsze innipoczta, księgowość, prezes, wspólnik. A na koncie dalej nic.

Realiści powiedzą tu zapewne z przekąsem: „A na co liczyłeś/aś? Klient to klient. Umowa, zaliczka, praca, faktura, przedsądowe wezwanie do zapłaty, sądowy nakaz płatności.” I na pewno mają rację, bo to jest zdecydowanie najlepszy sposób na to, aby uniknąć problemów. A to że współpraca będzie mniej sympatyczna, tylko raczej chłodna i sformalizowana? No cóż, od przyjemnego spędzania czasu mamy raczej przyjaciół, a nie klientów. A w ten sposób przynajmniej zabezpieczamy nasze interesy. Jeśli pracujesz bez umowy, nie masz pełnych danych do faktury twojego zleceniodawcy, a wręcz znasz go tylko jako nick na Allegro lub numer na GG, to apelować możesz w zasadzie tylko i wyłącznie do jego poczucia przyzwoitości, ewentualnie robić mu czarny PR śledząc na różnego rodzaju forach i portalach społecznościowych. Szczerze nie polecamy tej metody, ponieważ tego rodzaju prześladowanie, nawet poniekąd w słusznej sprawie, jest niezgodne z prawem.

Co więc zrobić, kiedy daliśmy się naciąć? Czy jest jakaś szansa na to, aby w końcu wywalczyć pieniądze? Lepiej przeboleć, czy pobawić się w windykatora?

Windykacja na pewno nie jest przyjemna, zabiera też z reguły sporo czasu oraz najpierw naraża nas na koszty, zanim będziemy mieć szansę odzyskać należność. Będzie to zapewne minimum kilka telefonów, sporo maili, ponowna wysyłka faktury lub umowy pocztą, bo poprzednia w tajemniczych okolicznościach „zaginęła” i mnóstwo straconego czasu i nerwów. Stad też przy sporych kwotach od większych podmiotów można rozważyć skorzystanie z usług profesjonalistów, czyli firm windykacyjnych. Niestety panowie z Kruka i innych tego typu agencji są nie w ciemię bici i na pewno sami chcą przede wszystkim zarobić a nie stracić. Dlatego nie dziwmy się, jeśli ich entuzjazm dla naszego zlecenia nie będzie zbyt wysoki, tym bardziej kiedy dług jest świeży. Dla firm windykacyjnych znacznie korzystniejsze są długi mocno przeterminowane oraz przejmowane w stosunku do naprawdę dużych instytucji, jak na przykład szpitale oraz instytucje państwowe. Na pewno warto jednak spróbować – zadzwonić, dowiedzieć się o koszty, o to, jak wygląda procedura. Może właśnie nie do tych największych, ale do mniejszych agencji, które prawdopodobnie będą mniej wybredne. Poza tym jeśli w między czasie postaramy się o sądowy nakaz zapłaty, o czym szerzej pisaliśmy tutaj, prawdopodobnie nie będziemy mieć problemu z odsprzedażą długu i nasze szanse na pozytywny finał rosną.

Jeśli mimo wszystko dalej zostaliśmy sami z naszym „śmierdzącym jajem”, jest zawsze szansa, że naszego kontrahenta przestraszy sam napis na kopercie: „Firma windykacyjna OSIŁEK”, „FANI BASEBALLU” lub coś równie wymyślnego. Obawiamy się jednak, że na tego rodzaju działalność trzeba mieć w naszym pięknym kraju jakąś licencję, nie radzimy więc tworzyć takich wirtualnych bytów, nawet jeśli wasza desperacja sięga zenitu. W ostateczności pozostaje nam przecież jeszcze droga sądowa, choć wielu wolnych strzelców na sam dźwięk słowa „sąd” czuje rosnące osłabienie i niemoc. Dlatego czasami decydujemy się jednak odpuścić. Z jednej strony to rozumiemy – kto jest bez winy, niech pierwszy itd. – ale niestety w ten sposób nie pracujemy na to, aby nieuczciwość w polskim biznesie ukrócić, aby potencjalni naciągacze wiedzieli, że nie są całkowicie bezkarni. Jako freelancerzy nie musimy być tą słabszą stroną sporu, choć jeśli naszym przeciwnikiem jest kancelaria prawnicza, o czym mogliśmy nie tak dawno przeczytać na forum, to rzeczywiście jest to wyzwanie. Mimo wszystko zachęcamy do walki o swoje – być może wtedy całej naszej braci we freelancingu będzie łatwiej.

Zdjęcie pochodzi z flickr.com

Odzyskać pieniądze

Większość z nas uważa, że sądy w Polsce są (nie)rychliwe i (nie)sprawiedliwe. Nie każdy chce być prawnikiem, ale znajomość prawa jednak popłaca. Gdy klient nie chce nam zapłacić, trzeba go do tego zmusić. Sądowe postępowanie upominawcze jest tym, co freelancerzy powinni znać i wykorzystywać.

Przepis na odzyskanie należności:

Składniki:
  • dowód należności,
  • podpisana przez dłużnika faktura VAT,
  • rachunek do umowy o dzieło razem z umową o dzieło,
  • wezwanie do zapłaty, (obowiązkowo),
  • uznanie długu, inaczej mówiąc podpisane przez dłużnika (najlepiej mieć, wtedy bez problemu uzyskamy sądowy nakaz zapłaty),
  • weksel lub czek, prawidłowo wypełnione.
Im więcej dowodów tym lepiej.

Przygotowanie:

Przygotowujemy pozew, który powinien zawierać następujące lub podobne zdanie: „Zgodnie z art. 4841 § 2 k.p.c we własnym imieniu wnoszę o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym”.

Ponadto pozew powinien mieć:

  • datę,
  • nazwę i adres sądu gdzie składamy pozew,
  • oznaczenie rodzaju pisma,
  • oznaczenie stron w pozwie,
  • określenie kwoty spornej,
  • żądanie pozwu,
  • uzasadnienie pozwu,
  • przedstawienie dowodów,
  • i oczywiście, jak na każdym urzędowym dokumencie, podpis

Sąd rozpatruje taki pozew na posiedzeniu niejawnym i jeżeli wszystkie dokumenty są OK i nie budzą zastrzeżeń sądu, wydawany jest sądowy nakaz zapłaty. Jeżeli dokumenty są niejasne lub niejednoznaczne, sąd może wyznaczyć rozprawę i żądać wyjaśnień.

Dla kwot poniżej 10 000 zł pozew należy złożyć na specjalnym formularzu. W punkcie 8 wpisujemy formułkę: „Zgodnie z art. 4841 § 2 k.p.c we własnym imieniu wnoszę o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym”, a resztę wypełniamy zgodnie z opisami. Taki formularz razem z załącznikami (po jednym dla każdej ze stron plus jeden dla sądu) zanosimy do sądu lub wysyłamy listem poleconym. Zanosząc pozew do  sądu, najlepiej jest na swojej kopii podbić pieczątkę przyjęcia dokumentu.

Jeżeli dobrze przygotowaliśmy dokumenty, sąd bez problemu wydaje nakaz zapłaty i wysyła go do dłużnika, który ma dwa tygodnie, aby się do tego odnieść. Jeżeli nic nie zrobi, wówczas nasz sądowy nakaz zapłaty jest gotowy i możemy zatrudniać komornika.

Koszty sądowego nakazu zapłaty:

  • do 2000 zł: 30 zł
  • 2000 zł – 5000 zł: 100 zł;
  • 5.000zł -7500 zł: 250 zł;
  • 7500 zł -10000 zł: 300 zł
  • powyżej 10000 zł: (Kwota sporu *5%)/1/4

Mamy nadzieję, że nie będziemy musieli tego przepisu często stosować.

zdjęcie pochodzi z flickr.com